انواع فضا نگهدار ارتودنسی

در برخی کودکان به دلایل متعددی مانند پوسیدگی دندان و یا یک حادثه، دندان های شیری کودک زودتر از زمان مناسب می افتد که در این صورت ممکن است کودک نیاز به استفاده از فضا نگهدار داشته باشد. بنابراین لازم است تا برای محافظت از سلامت دهان و دندان کودک خود، اطلاعاتی درباره فضا نگهدار ارتودنسی داشته باشید. در ادامه این مقاله شما را به طور کامل با فضا نگهدار ارتودنسی، انواع و تمام موارد مربوط به آن آشنا خواهیم کرد.

 

شاید تصور کنید که دندان های شیری به دلیل اینکه در زمان مناسبی می افتند، اهمیتی ندارند، اما باید بدانید دندان های شیری نقش بسیار مهمی در سلامت دهان و دندان کودک شما در آینده ایفا می کنند. دندان های شیری همانند یک راهنما برای رشد دندان های دائمی، ماهیچه های دهان و همچنین استخوان های فک می باشند. به طور معمول دندان های دائمی تعداد بیشتری نسبت به دندان های شیری دارند. به هر دلیلی اگر دندان های شیری قبل از زمان مناسب خود از دست بروند، در اکثر مواقع لازم است تا کودک شما برای محافظت از فضای خالی ایجاد شده و دندان های مجاور آن، از فضا نگهدار استفاده نماید، در غیر این صورت دندان های کناری تمایل دارند تا به سمت جای خالی دندان حرکت کنند که در این هنگام دندان دائمی مکان مناسبی برای رشد نداشته و سبب کج شدن دندان و انحراف آن خواهد شد. فضا نگهدار یکی از دستگاه های ارتودنسی از جنس فلز با آکریل بوده که برای هر بیمار به شکل اختصاصی ساخته می شود. فضا نگهدار برای حفظ فضای خالی بین دو دندان و رویش صحیح دندان دائمی، در دو نوع ثابت و متحرک مورد استفاده قرار می گیرد.

هزینه فضا نگهدار ارتودنسی

هزینه فضا نگهدار ارتودنسی بر حسب تعداد مورد نیاز و همچنین نوع فضا نگهدار مورد استفاده، تعیین می شود. اگر دندانپزشک استفاده از فضا نگهدار را برای کودک شما تجویز نمود، باید توجه داشته باشید که استفاده نکردن از آن علاوه بر به خطر انداختن سلامت دهان و دندان کودک، هزینه های بیشتری در آینده به دنبال خواهد داشت.

دلایل استفاده از فضا نگهدار

زمانی که دندان های شیری زود تر از زمان تعیین شده خود از دست بروند، لازم است تا به منظور حفظ جایگاه خالی دندان از دست رفته، از فضا نگهدار استفاده شود. برخی از دلایلی که دندان های شیری زودتر از دست می روند، عبارتند از:

1. برخی مواقع حادثه و یا یک ضربه ناگهانی می تواند سبب از دست رفتن زود هنگام دندان شیری شود.
2. یکی دیگر از موارد شایعی که سبب افتادن زود هنگام دندان شیری می باشد، پوسیدگی دندان بوده که برای درمان به موقع آن سهل انگاری می شود. یکی از پوسیدگی هایی که در نوزادان ایجاد می شود، پوسیدگی ناشی از شیشه شیر می باشد که در اکثر مواقع علت آن به خواب رفتن کودک در زمانی است که شیشه شیر را دهان دارد.
3. ژنتیک نیز یکی دیگر از مواردی است که باعث عدم رشد مادرزادی دندان شیری می شود.

 

انواع فضا نگهدار ارتودنسی

به طور کلی دستگاه فضا نگهدار ارتودنسی در دو نوع ثابت و متحرک مورد استفاده قرار می گیرد که در زیر به طور کامل آن ها را بررسی می کنیم:

1. فضا نگهدار متحرک

   این نوع فضا نگدار به برخی از دستگاه های ارتودنسی متحرک شباهت دارد و جنس آن از آکریلیک می باشد. بیمار باید حدود 14 ساعت در روز از آن استفاده داشته باشد و همچنین باید توجه داشته باشد که شستشوی این نوع فضا نگهدار بعد از هر وعده غذایی ضروری است و در زمانی که پلاک در دهان قرار ندارد، باید در ظرف آب قرار داده شود. کارایی فضا نگهدار متحرک برای کودکان بزرگ تر که چند دندان خود را از دست داده اند، بیشتر می باشد.

2. فضا نگهدار ثابت

   فضا نگهدار ثابت به گونه ای طراحی می شود که دندانپزشک آن را به کمک چسب های مخصوصی به دندان کودک می چسباند، به همین دلیل امکان جابه جایی و خارج کردن آن از دهان وجود ندارد. این نوع فضا نگهدار برای کودکانی که دندان های عقبی خود را از دست داده اند، مناسب می باشد. این دستگاه به دسته یک طرفه و دو طرفه تقسیم بندی شده که نوع یک طرفه آن تنها در یک سمت دهان ثابت شده و نوع دو طرفه آن در هر دو سمت دهان ثابت می گردد. متخصص ارتودنسی با توجه به موقعیت و تعداد دندان افتاده، بهترین نوع آن را برای بیمار انتخاب می نماید. انواع فضا نگهدار ثابت عبارتند از:

   1. فضا نگهدار دیستال شو

      کارایی این فضا نگهدار برای کمک به رشد صحیح اولین دندان مولر می باشد که روی اولین دندان آسیای کودک قرار داده می شود. دندانپزشک قالب مورد نظر از دهان کودک را تهیه کرده و آن را برای ساخت فضا نگهدار مورد نظر به لابراتوار ارسال می نماید.

   2. قوس نگهدارنده زبانی

      زمانی که لازم باشد تا از دندان های پشتی در هر دو سمت دهان مراقبت شود، این نوع فضا نگهدار مورد استفاده قرار می گیرد.

   3. قوس ترانسپلاتال

      قرار گیری این فضا نگهدار روی فک بالا بوده و به کمک سیم به دندان های کناری وصل می شود.

   4. فضا نگهدار باند و حلقه

      این نوع فضا نگهدار زمانی که یک و یا چند دندان آسیا در یک قوس دهانی افتاده باشد، مورد استفاده قرار می گیرد. جنس فضا نگهدار باند و حلقه از فولاد ضد زنگ می باشد.

معایب عدم استفاده از فضا نگهدار در زمان مناسب

توجه داشته باشید که اگر دندانپزشک استفاده از فضا نگهدار را برای فرزند شما تجویز کرد، به هیچ عنوان نباید آن را پشت گوش بیندازید و باید به درستی با دندانپزشک همکاری کنید. با وجود اینکه استفاده از این دستگاه ها تا حدودی برای کودکتان ناراحتی به همراه دارد، اما عدم استفاده از آن در زمان مناسب می تواند مشکلات بسیار متعددی را در سنین بالاتر برای کودک ایجاد می کند. عدم استفاده از فضا نگهدار سبب می شود تا نظم دندان ها از بین رفته و در آینده مجبور باشید تا از ارتودنسی دندان کمک بگیرید.

 

دکتر محبوبه دهقانی متخصص ارتودنسی و ارتوپدی فک و صورت

عضو انجمن ملی نخبگان کشور و عضو انجمن ارتودنتیست ایتالیا SIDO

دارای یک عنوان ثبت اختراع

سمت استادیار دانشگاه در سال های 88 الی 97

و فلوشیپ پژوهشی

“مشاهده رزومه”

آدرس مطب: مشهد، نبش هاشمیه 31، ساختمان ونوس، طبقه سوم

شماره های تماس: 3880071 – 09159777275