هرچیزی که باید درباره جداکننده ارتودنسی بدانید
روزی که برای شروع درمان به مطب ارتودنسی مراجعه می کنید، احتمالا منتظر هستید تا دکتر سیم و براکت ها را روی دندان هایتان بچسباند و کار را تمام کند. اما گاهی می بینید که متخصص فقط چند کش بسیار ریز را لابه لای دندان های آسیاب شما قرار می دهد و می گوید هفته آینده برای ادامه کار برگردید. این کش های کوچک همان جداکننده ارتودنسی (سپریتور) هستند.
شاید تعجب کنید و بپرسید چرا درمان اصلی شروع نشد و این کش های ریز چه وظیفه ای بر عهده دارند. بیایید خیلی ساده و روراست، دلیل استفاده از این قطعات کوچک اما فوق العاده مهم را با هم بررسی کنیم تا بدانید در روزهای آینده چه چیزی در انتظار شماست.
جدول خلاصه کلی جداکننده ارتودنسی (سپریتور)
| عنوان | توضیح خلاصه |
|---|---|
| سپریتور ارتودنسی چیست؟ | کش یا حلقه لاستیکی بسیار کوچک (گاهی فلزی) که بین دندانهای آسیاب قرار میگیرد تا فاصله میلیمتری ایجاد کند. |
| وظیفه اصلی | ایجاد فاصله بین دندانهای به هم چسبیده برای جاگذاری بندهای فلزی (حلقههای محکم دور دندان) در جلسه بعد. |
| انواع | دو نوع: کش پلاستیکی (الاستیک، رایج و آبی رنگ) و گیره فلزی (برای دندانهای سفت و به هم چسبیده) |
| درد کش سپریتور | فرآیند قرار دادن درد ندارد. اما چند ساعت بعد، حس فشار و درد ملایم (مثل گیر کردن غذا) که هنگام جویدن بیشتر میشود. درد معمولاً ۲ تا ۳ روز اول است. |
| مدت زمان استفاده | معمولاً ۱ تا ۲ هفته |
| بایدها | مسواک زدن منظم روی دندانها و خود کشها استفاده از مسکن ساده (مثل استامینوفن) در صورت درد خوردن غذاهای نرم در روزهای اول تماس با مطب در صورت افتادن زودهنگام کش |
| نبایدها | نخ دندان کشیدن در فضایی که کش قرار دارد دستکاری کش با انگشت یا خلال دندان جویدن آدامس و خوراکیهای چسبناک (پاستیل، تافی، گز، سوهان) |
| اگر کش افتاد چه کنیم؟ | با مطب تماس بگیرید. اگر یکی دو روز به ویزیت مانده، معمولاً نیازی به مراجعه نیست. اگر روز اول افتاده، دکتر کش جدید میگذارد. خودتان در خانه جایگذاری نکنید. |
جداکننده ارتودنسی یا همان سپریتور ارتودنسی چیست؟
اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم، این وسیله یک حائل یا فاصله انداز بسیار کوچک است. همان طور که از نامش پیداست، کار اصلی آن ایجاد یک فاصله میلی متری بین دو دندان مجاور هم است. جداکننده ارتودنسی (کش سپریتور ارتودنسی) معمولا به شکل یک حلقه لاستیکی بسیار کوچک (شبیه به یک واشر ریز) است که با ابزار مخصوصی کشیده می شود و در فضای تنگ بین دو دندان قرار می گیرد.
البته موارد خاصی هم وجود دارد
مثلا ممکن است این وسیله از جنس فلز و شبیه به یک گیره یا فنر بسیار ظریف باشد. دکتر این قطعات را معمولا بین دندان های بزرگ عقبی (دندان های آسیاب) قرار می دهد و از شما می خواهد که حدود یک تا دو هفته با آن ها مدارا کنید تا کارشان را به درستی انجام دهند.
چرا متخصص قبل از شروع درمان اصلی از این کش ها استفاده می کند؟
دندان های عقبی ما معمولا به شدت به هم چسبیده اند و هیچ درز یا فاصله ای بین آن ها وجود ندارد. از طرفی، متخصص برای اینکه بتواند یک لنگرگاه محکم برای سیم های ارتودنسی شما ایجاد کند، نیاز دارد تا یک حلقه فلزی محکم به نام “بند ارتودنسی” را دور تا دور دندان آسیاب شما بیندازد.
باز کردن راه برای نصب بندهای فلزی دور دندان
مشکل اینجاست که وقتی دندان ها کاملا به هم چسبیده اند، این حلقه فلزی ضخیم نمی تواند از بین آن ها رد شود و دور دندان بنشیند. اینجاست که پای جداکننده ارتودنسی به میان می آید. این کش کوچک با قرار گرفتن بین دندان ها، یک فشار بسیار ملایم و مداوم ایجاد می کند.
این فشار در طول یک هفته باعث می شود دندان ها به اندازه یک یا دو میلی متر از هم فاصله بگیرند. وقتی شما جلسه بعد به مطب برمی گردید، دکتر کش ها را به راحتی درمی آورد و حالا فضای کافی برای قرار دادن آن حلقه های فلزی مهم وجود دارد. پس در واقع مرحله بعد از کش سپریتور ارتودنسی همان نصب بند ارتودنسی است.
چند نوع جداکننده ارتودنسی در کلینیک ها استفاده می شود؟
متخصصین بر اساس اینکه دندان های شما چقدر به هم چسبیده اند و چقدر فضا نیاز دارند، نوع خاصی از این فاصله اندازها را انتخاب می کنند. به طور کلی دو مدل اصلی در مطب ها کاربرد دارد.
1. کش های پلاستیکی یا الاستیک پرطرفدارترین نوع هستند
این کش های حلقه ای شکل، رایج ترین و آشناترین نوع جداکننده ارتودنسی (سپریتور) در بین بیماران هستند. معمولا به رنگ آبی یا رنگ های روشن دیگر ساخته می شوند تا به راحتی در دهان قابل دیدن باشند. قرار دادن آن ها بسیار سریع انجام می شود و دکتر با استفاده از دو نخ دندان یا یک پنس مخصوص، آن ها را کشیده و با یک حرکت ملایم بین دندان ها سر می دهد.
2. گیره های فلزی برای دندان های به هم چسبیده و سخت استفاده می شوند
گاهی اوقات دندان های آسیاب آنقدر سفت و محکم به هم چسبیده اند که کش پلاستیکی نمی تواند از بین آن ها رد شود یا ممکن است پاره شود. در این موارد نادر، متخصص از سپریتورهای فلزی استفاده می کند. این قطعات شبیه یک فنر یا گیره کوچک هستند که بین دندان ها قرار می گیرند و قدرت بازکنندگی بیشتری دارند.
آیا قرار دادن کش های جداکننده در بین دندان ها با درد همراه است؟
این یکی از پرتکرارترین سوالاتی است که بیماران در روز اول می پرسند. خود فرآیند قرار دادن کش ها توسط دکتر ارتودنسی معمولا دردی ندارد و فقط یک حس فشار متوجه می شوید. اما چالش اصلی از چند ساعت بعد شروع می شود. درد کش سپریتور ارتودنسی اگر هم باشد خیلی کم است و به این صورت است:
حس گیر کردن غذا بین دندان ها کاملا طبیعی است
وقتی اثر این کش ها شروع می شود، شما دقیقا احساس می کنید که یک تکه گوشت سفت یا یک تکه غذا بین دندان هایتان گیر کرده است. این حس کلافه کننده با یک درد ملایم و مبهم همراه می شود که هنگام جویدن غذا به اوج خودش می رسد. دندان های شما به این فشار جدید عادت ندارند و واکنش نشان می دهند.
این درد معمولا در دو یا سه روز اول وجود دارد و بعد از آن به تدریج کم شده و از بین می رود. برای تسکین این درد در روزهای اول می توانید با مشورت دکتر از یک مسکن ساده مثل استامینوفن استفاده کنید.
دکتر محبوبه دهقانی متخصص ارتودنسی و ارتوپدی فک و صورت
عضو انجمن ملی نخبگان کشور و عضو انجمن ارتودنتیست ایتالیا SIDO
دارای یک عنوان ثبت اختراع
سمت استادیار دانشگاه در سال های 88 الی 97
و فلوشیپ پژوهشی
آدرس مطب: مشهد، نبش هاشمیه 31، ساختمان ونوس، طبقه سوم
شماره های تماس: 3880071 – 09159777275