مشکلات پس از ارتودنسی: از درد تا شکست براکت

درمان ارتودنسی یک سفر تحول‌آفرین اما گاهی چالش‌برانگیز است. بسیاری از بیماران، به‌ویژه در روزها و هفته‌های اول پس از نصب براکت یا پس از هر ویزیت تنظیم، با مشکلاتی مواجه می‌شوند. آگاهی از این مشکلات و راه‌حل‌های آن، می‌تواند این مسیر را بسیار هموارتر کند. در این مقاله، به رایج‌ترین مشکلات پس از ارتودنسی و راهکارهای عملی برای مدیریت آن‌ها می‌پردازیم.

مشکلات شایع در روزها و هفته‌های اول

1. درد و ناراحتی عمومی دندان‌ها

• علت: اعمال نیروی اولیه به دندان‌ها برای حرکت دادن آن‌ها.

• مدت زمان: معمولاً ۳ تا ۷ روز طول می‌کشد.

• راهکار:

  • مصرف مسکن‌های معمول مانند ایبوپروفن طبق دستور پزشک.

  • مصرف غذاهای نرم و سرد مانند سوپ، ماست و بستنی.

  • اجتناب از گاز زدن غذاهای سفت.

2. زخم‌شدن لب، گونه و زبان

• علت: تماس و ساییده شدن بافت نرم به براکت‌ها.

• راهکار:

  • استفاده از موم ارتودنسی و قرار دادن آن روی براکت‌های تیز.

  • استفاده از محافظ‌های سیلیکونی مخصوص.

  • شست‌وشو با آب نمک گرم برای تسریع بهبودی.

3. مشکل در جویدن و صحبت کردن

• علت: وجود جسم خارجی (براکت) در دهان.

• راهکار:

  • عادت کردن به مرور زمان (معمولاً تا ۲ هفته).

  • تمرین صحبت کردن و خواندن با صدای بلند.

  • برش دادن غذا به تکه‌های کوچک.

 مشکلات فنی و اورژانسی براکت

1. شل شدن یا شکستن براکت

• علت: گاز زدن غذاهای سفت (تافی، ته دیگ، ذرت)، ضربه یا مسواک زدن بسیار محکم.

• راهکار:

  • در صورت شل شدن، با موم ارتودنسی آن را ثابت کنید.

  • در صورت کنده شدن کامل، آن را نگهداری کرده و در اسرع وقت به مطب مراجعه کنید.

  • از مصرف غذاهای ممنوعه خودداری نمایید.

2. بیرون زدگی و آزاردهندگی سیم ارتودنسی

• علت: حرکت دندان‌ها یا خم شدن سیم.

• راهکار:

  • استفاده از پنبه یا موم روی انتهای تیز سیم.

  • استفاده از پنس پاک کن تمیز برای خم کردن ملایم سیم به جای خود.

  • در صورت امکان، برش انتهای سیم با سیم چین ناخن استریل.

  • مراجعه به مطب برای رفع مشکل.

3. لغزش حلقه‌های الاستیک (لیگاچور)

• علت: ساییدگی طبیعی یا خوردن غذاهای چسبناک.

• راهکار:

  • در صورت امکان با موچین تمیز آن را به جای خود بازگردانید.

  • اگر حلقه کاملاً جدا شد، نگران نباشید و در ویزیت بعدی به پزشک اطلاع دهید.

مشکلات بهداشتی و بلندمدت

1. تجمع پلاک و التهاب لثه

• علت: مسواک زدن سخت‌تر به دلیل وجود براکت.

• راهکار:

  • استفاده از مسواک مخصوص ارتودنسی، مسواک بین دندانی و نخ دندان سوپرفلاس.

  • استفاده از دهانشویه فلوراید دار.

  • تمیز کردن اطراف هر براکت با دقت.

2. ایجاد لک سفید (دکالسیفیکاسیون) روی دندان‌ها

• علت: تجمع پلاک و اسید تولید شده توسط باکتری‌ها که مینای دندان را حل می‌کند.

• راهکار:

  • پیشگیری با رعایت دقیق بهداشت.

  • این لک‌ها پس از برداشتن براکت و با درمان‌هایی مانند میکروابرژن یا بلیچینگ قابل بهبود هستند.

3. کوتاه شدن ریشه (Root Resorption)

• علت: یک عارضه نادر و معمولاً خفیف که در اثر حرکت دندان‌ها ممکن است رخ دهد.

• راهکار: این مورد با عکس‌برداری دوره‌ای توسط ارتودنتیست کنترل می‌شود.

 سوالات متداول (FAQ)

آیا درد پس از هر ویزیت طبیعی است؟
بله. پس از هر جلسه تنظیم براکت‌ها (سفت کردن)، دندان‌ها مجدداً برای حرکت تحریک می‌شوند و ممکن است ۲ تا ۴ روز درد خفیف داشته باشید. این نشانه اثرگذاری درمان است.

اگر براکتم شکست و تا چند روز به پزشک دسترسی نداشتم چه کار کنم؟
از موم ارتودنسی به مقدار زیاد استفاده کنید. از مصرف غذاهای سفت خودداری کرده و به مسواک زدن ملایم ادامه دهید. در اولین فرصت به مطب مراجعه کنید.

آیا درمان ارتودنسی می‌تواند شکست بخورد؟
بله، در صورت عدم همکاری بیمار (شکستن مکرر براکت، عدم رعایت بهداشت، استفاده نکردن از ریتینر) نتیجه درمان ممکن است رضایت‌بخش نباشد. موفقیت درمان یک تلاش مشترک بین پزشک و بیمار است.

چگونه بفهمم که مشکل ایجاد شده اورژانسی است؟
اگر درد غیرقابل تحمل دارید، سیم به شدت به لب یا گونه شما فرو رفته، یا دچار عفونت و تورم شدید شده‌اید، به صورت اورژانسی به مطب مراجعه کنید.

 جمع‌بندی نهایی

مشکلات پس از ارتودنسی، اگرچه آزاردهنده هستند، اما در اکثر موارد موقتی، قابل مدیریت و قابل پیشگیری می‌باشند. کلید موفقیت در این مسیر، صبر، رعایت دقیق دستورالعمل‌های پزشک و بهداشت فوق‌العاده است. به یاد داشته باشید که این چالش‌های کوتاه‌مدت، در برابر دستیابی به یک لبخند زیبا و سالم برای یک عمر، کاملاً ناچیز هستند. در مواجهه با هر مشکل، خونسردی خود را حفظ کنید و در صورت نیاز با مطب ارتودنتیست خود تماس بگیرید.

 

دکتر محبوبه دهقانی متخصص ارتودنسی و ارتوپدی فک و صورت

عضو انجمن ملی نخبگان کشور و عضو انجمن ارتودنتیست ایتالیا SIDO

دارای یک عنوان ثبت اختراع

سمت استادیار دانشگاه در سال های 88 الی 97

و فلوشیپ پژوهشی

“مشاهده رزومه”

آدرس مطب: مشهد، نبش هاشمیه 31، ساختمان ونوس، طبقه سوم

شماره های تماس: 3880071 – 09159777275