مال اکلوژن چیست و چگونه درمان میشود؟
مال اکلوژن به وضعیتی گفته میشود که در آن ترازبندی و قرارگیری دندانهای فک بالا و پایین به درستی صورت نمیگیرد. این ناهنجاری میتواند بر ظاهر صورت، عملکرد جویدن، گفتار، سلامت دندانها و لثهها تأثیر منفی بگذارد و در موارد شدید، منجر به مشکلات فکری و جسمی گردد. در این مقاله، به معرفی و علل، علائم، و روشهای درمان مال اکلوژن میپردازیم.
مال اکلوژن چیست؟
کلمه “مال اکلوژن” از لحاظ لغوی به معنی “ناسازگاری در تراز دندانها” است. در واقع، زمانی که دندانهای فک بالا و پایین در موقعیت صحیح قرار نگیرند، این وضعیت به عنوان مال اکلوژن شناخته میشود. این ناهنجاری میتواند در نوعهای مختلفی همچون اوربایت، آوادونت، کراس بایت، اپن بایت و دیگر موارد ظاهر شود.
انواع مال اکلوژن
- اوربایت (Overbite): هنگام بسته شدن فک، دندانهای بالایی خیلی جلوتر میآیند یا بیش از حد روی دندانهای پایینی قرار میگیرند.
- آوادونت (Diastema): فاصله زیاد بین دندانها که اثر ظاهری منفی دارد.
- کراس بایت (Crossbite): تعدادی از دندانهای فک بالا داخل دندانهای پایین قرار میگیرند.
- اپن بایت (Open Bite): در حالت بسته بودن فک، دندانهای بالایی و پایینی در سطح اتصال به هم قرار نمیگیرند.
- در هم ریختگی (Crowding): دندانهای کج و روی هم افتاده به دلیل کمبود فضا.
علائم و نشانههای مال اکلوژن
در بسیاری موارد، مال اکلوژن علائم ظاهری واضحی دارد که در تشخیص کمککننده است:
- اختلال در ظاهر صورت و لبها: تغییر شکل چهره، چانه برجسته یا کوچک.
- مشکل در بستن لبها: لبها در حالت استراحت کمی باز یا بسته نیستند.
- دندانی نامنظم: دندانهای نامرتب، تداخل یا فاصله زیاد بین آنها.
- در هنگام جویدن و صحبت کردن مشکل: صدای ناخوشایند یا محدودیت در حرکت فک.
- درد و سوزنسوزن در فک: مشکلات فکی و دردهای مکرر در ناحیههای مختلف فک و صورت.
چرا درمان مال اکلوژن اهمیت دارد؟
عدم درمان مال اکلوژن میتواند به تدریج باعث ابتلا به مشکلات جدیتر مانند:
- پوسیدگی و بیماریهای لثه
- سایش زودهنگام دندانها
- اختلال در جویدن و صحبت کردن
- دردهای فکی و سردردهای مزمن
- کاهش اعتماد به نفس و مشکلات زیبایی
بنابراین، تشخیص زودهنگام و درمان مناسب ضروری است.
چگونه درمان مال اکلوژن صورت میگیرد؟
درمان مال اکلوژن بر اساس شدت مشکل، نوع آن و سن بیمار تعیین میشود. روشهای رایج عبارتند از:
1. ارتودنسی
- براکتها و سیمها: رایجترین روش برای اصلاح ناهنجاریهای جزئی و متوسط که به مرور زمان دندانها را در موقعیت صحیح قرار میدهند.
- الاینرهای شفاف (Invisalign): قالبهای پلاستیکی شفاف که قابل جابجایی هستند و برای ناهنجاریهای کوچک و متوسط مناسبند.
- وسایل کمکی: مثل فنرها یا کشها برای اصلاح موقعیت دندانها در موارد خاص.
2. جراحی فک (در موارد شدید)
در ناهنجاریهای فکی شدید، لازم است جراحی فک جهت اصلاح ساختار استخوان انجام شود. این جراحی همراه با درمان ارتودنسی است و نتیجه آن، بهبود ظاهر صورت و عملکرد صحیح است.
3. درمانهای تلفیقی
در بسیاری موارد، استفاده از ارتودنسی همراه با درمانهای جراحی نتیجه بهتر و سریعتری دارد.