اهمیت استفاده از فضا نگهدار دندان کودک چیست؟
والدین باید توجه ویژهای به سلامت دندانهای شیری فرزندان خود داشته باشند، چرا که نقش این دندانها صرفاً در جویدن غذا خلاصه نمیشود. دندانهای شیری در واقع وظیفه مهم حفظ فضای لازم برای رویش صحیح دندانهای دائمی را بر عهده دارند. باقی ماندن آنها تا زمان مناسب رویش دندانهای دائمی، برای رشد منظم و مرتب فک و دندانها اهمیت زیادی دارد. در صورتی که دندان شیری به هر دلیلی زودتر از موعد کشیده شود یا از دست برود، استفاده از فضا نگهدار دندان کودک اهمیت پیدا میکند تا از به هم ریختگی دندانها در آینده جلوگیری شود.
اهمیت استفاده از فضانگهدار در دندانهای شیری از دست رفته
برخلاف تصور بسیاری از افراد دندانهای شیری در صورت پوسیدگی باید ترمیم شود و اگر قابلیت ترمیم نداشته باشد کشیده شده و فضا نگهدار برای حفظ فضای دندانهای زیرین گذاشته میشود. از این رو استفاده کردن از انواع دستگاههای فضا نگهدار ثابت و متحرک برای حفظ فضای دندان دائمی زیرین در مواردی که دندان شیری زود هنگام از دست میرود اهمیت بسیار زیادی دارد ولی فضانگهدارها انواع مختلفی دارد. انتخاب نوع فضا نگهدار و وسیلهای که باعث حفظ فضای دندان دائمی زیرین میشود در مواردی که دندانهای شیری زود هنگام از دست رفته اند بر عهده متخصص ارتودنسی کودکان است.
انواع فضانگهدار اطفال
فضا نگهدار ثابت
فضانگهدار دندان کودک ممکن است ثابت باشد معمولا در مواردی که فقط یک دندان شیری زود هنگام از دست رفته است برای حفظ فضای آن لازم است از فضا نگهدار ثابت استفاده شود. این فضا نگهدار معمولا به دندانهای مجاور این ناحیه متصل شده و در نتیجه فضا را حفظ میکند؛ نیازی به برداشته شدن و گذاشته شدن نیست و از این رو احتیاجی به همکاری کودکان شما ندارد.
فضانگهدار متحرک
از سوی دیگر گاهاً فضای از دست رفته دو طرفه هستند موارد نیز میتوان از انواع فضا نگهدارهای ثابت یا متحرک و بسته به نظر متخصص ارتودنسی کودکان استفاده کرد. چنانچه متخصص ارتودنسی کودکان تصمیم بگیرد که از فضانگهدار متحرک استفاده بکند از کودک شما قالبگیری میشود و فضا نگهدار در لابراتوار یا آزمایشگاه ساخته میشود. در جلسه بعدی فضا نگهدار متحرک به کودک تحویل داده شده به او آموزش داده میشود که شبها در هنگام خواب و فقط برای استراحت در دهان خود قرار دهد.
فضا نگهدار متحرک نیازمند همکاری کودکان است حتما باید توسط او استفاده شده و به وسیله والدین بر این عمل نظارت به عمل بیاید چرا که ممکن است عدم همکاری کودکان در استفاده از فضا نگهدار متحرک باعث شود تا فضا زود هنگام از دست برود.
از سوی دیگر فضا نگهدار متحرک در طول روز در دهان کودکان نیست و فقط به صورت شبانه استفاده میشود قابلیت تمیز کردن دارد و موجب پوسیدگیهای دندانی نمیشود از این رو میتوان برتری فضا نگهدار متحرک نسبت به ثابت را در امکان انجام اعمال بهداشتی در نظر گرفت.
اهمیت فضانگهدارنده دندان
وقتی که یک دندان شیری به علت پوسیدگی یا گاهاً ضرباتی همچون تصادف زود هنگام از دست میرود نیروهای داخل دهانی باعث حرکت دندانهای مجاور به این ناحیه میشوند و فضای دندان شیری زود از دست رفته پر میشوند . به عبارت دیگر دهان انسان تمایل دارد تا آن فضایی که از دندانهای شیری باقی مانده است را سریعاً پر کند. اما قرار است این فضا توسط دندانهای دائمی زیرین استفاده شود از این رو اهمیت فضانگهدارها چه ثابت یا متحرک برای حفظ فضای دندان شیری مشخص میشود.
اهمیت فضانگهدار دندان در غذا خوردن کودک
گاها فضا نگهدارها به صورت دندانهای کوچکی ساخته میشود که نه تنها باعث حفظ فضای دندان دائمی زیرین میگردد بلکه به کودکان شما امکان غذا خوردن نیز میدهند. پس امکان دارد که فضا نگه دار ها به شکل دندان ساخته شده و در این صورت برای انجام غذا جویدن نیز به کودکانتان کمک کند. از این رو اهمیت فضانگهدار دندان کاملاً مشخص میشود چرا که نه تنها باعث حفظ فضای دندان دائمی زیرین میشود بلکه به کودکان کمک میکند تا غذا را راحت تر بجود و در حقیقت نداشتن دندان شیری موجب اختلال در سیستم غذایی آنها نشود.
از این رو میتوان گفت جلوگیری از مشکلات ارتودنسی به وسیله فضانگهدارهای ثابت یا متحرک بسیار لازم و ضروری است. وقتی که یک دندان شیری زود هنگام از دست می رود فضای دندان زیرین به راحتی توسط فضانگهدار ثابت و متحرک حفظ شده و از ارتودنسی شدید آینده جلوگیری میگردد.
چه زمانی باید از فضا نگهدارها استفاده کرد؟
هر دندان شیری برای افتادن و جایگزین شدن به وسیله دندان دائمی زیرین زمان کاملا مشخصی دارد و نباید زودتر از موعد کشیده شود. گاها پوسیدگیهای دندانی چنان شدید است که دندان شیری زود هنگام از دست میرود در این گونه موارد بسته به نظر متخصص ارتودنسی کودکان حتماً باید از انواع فضانگهدارهای ثابت یا متحرک استفاده کرد تا فضای دندان شیری حفظ شود.
از این رو متخصص بعد از بررسی وضعیت رشدی استخوانها و دندانها و همچنین نزدیک بودن دندان دائمی زیرین برای رویش به محیط دهان تشخیص میدهد که آیا استفاده از فضا نگهدار ثابت یا متحرک لازم است یا نه! چنانچه فضا نگهدار به صورت ثابت باشد به دندانها متصل شده و همیشه در دهان قرار دارد. ولی چنانچه متخصص ارتودنسی تشخیص بدهد که برای حفظ فضای دندان دائمی زیرین باید از پلاکهای متحرک فضا نگهدار استفاده کرد استفاده آنها فقط به صورت شبانه و در هنگام خواب هستند.
این میتواند موجب افزایش همکاری کودکان در استفاده از فضا نگهدارها گردد چرا که فقط در زمان خواب و استراحت باید در دهان گذاشته شود.
دکتر محبوبه دهقانی متخصص ارتودنسی و ارتوپدی فک و صورت
عضو انجمن ملی نخبگان کشور و عضو انجمن ارتودنتیست ایتالیا SIDO
دارای یک عنوان ثبت اختراع
سمت استادیار دانشگاه در سال های 88 الی 97
و فلوشیپ پژوهشی
آدرس مطب: مشهد، نبش هاشمیه 31، ساختمان ونوس، طبقه سوم
شماره های تماس: 3880071 – 09159777275