پوسیدگی دندان چیست؟
بعد از سرماخوردگی، پوسیدگی دندان دومین مشکل شایع انسان‌ها در سراسر جهان است. اگر این پوسیدگی کنترل و درمان نشود، کم کم باعث بروز درد، ناراحتی، از دست رفتن دندان و حتی گاهی آسیب به بافت لثه و استخوان می‌شود. حدود یک چهارم کودکان 2 تا 5 ساله و نیمی از کودکان بین 12 تا 15 ساله در جامعه با این مشکل دست و پنجه نرم می‌کنند. بزرگسالان نیز با افزایش سن، بیشتر احتمال دارد با پوسیدگی روبرو شوند. خوشبختانه درمان این مشکل بسیار آسان است و پیشگیری از آن آسان‌تر. این مقاله را بخوانید تا با تعریف، علل، علائم، درمان، روش متوقف کردن و نحوه پیشگیری از پوسیدگی دندان آشنا شوید.
پوسیدگی دندان چیست؟
دهان شما یک اکوسیستم متعادل و پویا است که مملو از باکتری های زنده (هم از نوع خوب و هم نوع بدش) است. اکثر باکتری‌های داخل دهان سودمند بوده و برای دهان و دندان شما مفید هستند. اما برخی از آنها خرابکار هستند. این باکتری‌های خرابکار قندها و کربوهیدرات‌های موجود در مواد غذایی را تجزیه کرده و آنها را به اسیدهایی تبدیل می‌کنند که مینای دندان را از بین برده و باعث پوسیدگی می‌شوند.
با تحلیل مینای دندان، سوراخ‌های ریز و درشتی در سطح و عمق دندان ایجاد خواهند شد. وجود حفره، تغییر رنگ و سایر علائم ظاهری دیگر در دندان مجموعاً پوسیدگی دندان نامیده می‌شود.
از کجا بفهمیم که دندان‌هایمان در حال پوسیدگی هستند؟
پوسیده شدن دندان علائم مشخصی دارید و احتمالا شما هم با آنها آشنایی داشته باشید. برخی از علائم پوسیدگی دندان در همان ابتدای شروع پوسیدگی مشخص بوده و به راحتی قابل تشخیص هستند. اما برخی دیگر با پیشرفت پوسیدگی و بعدها خود را نشان می‌دهند. مهم‌ترین علائم این معضل عبارتند از:
- درد دندان که می‌تواند ممتد باشد و یا اینکه هرازچندگاهی شما را آزار دهد
- حساسیت دندان به دلیل تحلیل مینای دندان و نمایان شدن لایه زیرین دندان (دنتین) که درد دندان را تشدید می‌کند
- ایجاد لکه‌های خاکستری، قهوه‌ای، مشکی با سایر رنگ‌های تیره
- بوی بد دهان
- احساس مزه نامطلوع و نامطلوب در دهان
- ایجاد سوراخ‌ها و حفرات ریز و درشت در سطح یا عمق دندان
- وجود عفونت در بافت لثه یا بافت نرم داخل ریشه دندان که می‌تواند به صورت آبسه دندان و کیست خود را نشان دهد
چه علل و عواملی باعث شروع و ادامه یافتن پوسیدگی دندان می‌شوند؟
پوسیدگی دندان اغلب زمانی اتفاق می‌افتد که غذاهای حاوی کربوهیدرات بین دندان‌ها گیر کرده و با مسواک زدن و نخ دندان کشیدن به طور کامل از بین نمی‌روند. دلایل عمده ایحاد این مشکل مصرف غذاهای شیرین، چسبناک و نوشیدنی‌های مضر است. هرچه مواد شیرین (حاوی قند و شکر) بیشتر مصرف شود، اسید بیشتری تولید می‌شود که منجر به پوسیدگی بیشتر می‌شود. قندها در داخل دهان با پلاک ترکیب می‌شود و مینای دندان را ضعیف می‌کنند و در نهایت شما را در معرض پوسیدگی قرار می‌دهد. هر بار که یک میان وعده شیرین می‌خورید، تا 20 دقیقه آینده دندان‌های شما در معرض آسیب اسیدها قرار می‌گیرند. سایر علل پوسیدگی دندان عبارتند از:
- بهداشت دهان و دندان ضعیف
- تشکیل پلاک و سفت و سخت شدن آن
- کاهش بزاق دهان
- سندروم خشکی دهان
- مصرف مواد غذایی و خوراکی‌های اسیدی و بسیار شیرین و گازدار
- پرتودرمانی گردن و صورت
- برخی بیماری های خاص
- مصرف برخی داروهای خاص
آشنایی با طبقه بندی‌ها یا انواع کلاس پوسیدگی دندان
دندانپزشکان برای ترمیم و درمان مشکل پوسیدگی، از یک سیستم طبقه بندی پوسیدگی استفاده می‌کنند. دلیل این کلاس‌بندی این است که بر اساس محل و شدت پوسیدگی، درمان‌ها و روش‌های ترمیمی لازم را اعمال کنند. بر این اساس ما 6 کلاس پوسیدگی دندان مختلف داریم که در ادامه با همه این 6 کلاس به صورت خلاصه آشنا خواهید شد.
- پوسیدگی کلاس 1: پوسیدگی‌های مرتبط به سطوح جونده دندان‌ها خلفی (مولر و پره مولر)
- پوسیدگی کلاس 2: پوسیدگی‌های مربوط به سطوح ما بین دندان‌های خلفی
- پوسیدگی کلاس 3: پوسیدگی در سطوح مابین دندان‌های قدامی (بین دندان‌های جلویی)
- پوسیدگی کلاس 4: مشابه کلاس 3 به این شرط که پوسیدگی به نوک دندان رسیده باشد
- پوسیدگی کلاس 5: پوسیدگی در بخش گردن دندان یا طوق دندانی
- پوسیدگی کلاس 6: پوسیدگی در یکی از لبه ها و نوک دندان ها
دکتر محبوبه دهقانی متخصص ارتودنسی و ارتوپدی فک و صورت
عضو انجمن ملی نخبگان کشور و عضو انجمن ارتودنتیست ایتالیا SIDO
دارای یک عنوان ثبت اختراع
سمت استادیار دانشگاه در سال های 88 الی 97
و فلوشیپ پژوهشی
آدرس مطب: مشهد، نبش هاشمیه 31، ساختمان ونوس، طبقه سوم
شماره های تماس: 3880071 – 09159777275