دندان عقل و هرچیزی باید درباره آن بدانید

دندان عقل سومین و آخرین سری از دندان‌های آسیاب است که معمولا در اواخر دوران نوجوانی رشد و رویش پیدا می کند. آخرین دندانی که در دهان ما رشد می کند دندان عقل است.دندان عقل شامل چهار دندان است که هر کدام پشت دندان های آسیاب،در دو طرف فک بالا و پایین انسان بین سنین ۱۷ تا ۲۵ سالگی رشد می کند.گاهی اوقات دندان عقل در برخی افراد کامل رشد نمی کند و قابل دیدن نیست.به دندان عقلی که دیده نشود دندان عقل نهفته می گویند.دندان عقل معمولا نمی تواندبه صورت صحیح رشد کند و دندان های دیگر را نیز تحت تأثیر قرار می دهد.برای آشنایی بیشتر با دندان عقل و زمان مناسب برای کشیدن آن با دکتر محبوبه دهقانی متخصص ارتودنسی در مشهد همراه باشید.

مشکلات متداول دندان عقل

گاهی اوقات دندان عقل هیچ مشکلی برای فرد ایجاد نمی کند اما اگر بنا به تشخیص پزشک فرد دچار مشکلات احتمالی شود بهتر است دندان عقل خود را بکشد.دندان عقل بهتر است در سنین جوانی کشیده شود زیرا در این سن ریشه دندان هنوز در فک و لثه محکم نشده است بنابراین جراحی یا کشیدن آن به مراتب راحت تر بوده و درد کمتری دارد.دندان عقل معمولا زمانی ایجاد مشکل می کند که زیر سطح لثه باقی بماند.در این شرایط دندان عقل به جای این که عمودی رشد کند افقی رشد می کند.
باقی ماندن دندان عقل در زیر سطح لثه معمولا به دلیل کوچک بودن فک و این که دندان فضای کافی برای رشد خود ندارد اتفاق می افتد.در این شرایط دندان عقل حین رشد با فشار به دندان کناری موجب آسیب دیدن دندان سالم می شود.گاهی اوقات ممکن است دندان های عقل به ریشه دندان های آسیاب فشار وارد کرده و باعث درد شوند.
بیرون نیامدن کامل دندان های عقل از لثه می تواند دردناک باشد و بیمار دچار ناراحتی شود.برخی افراد در حالت عادی با دندان عقل خود هیچ گونه مشکلی ندارند و تنها زمان جویدن مواد غذایی که فشار بر روی آن وارد می شود احساس درد می کنند.در برخی از موارد نیز به منظور ارتودنسی ثابت یا مرتب کردن دندان‌ها نیاز است دندان عقل کشیده شود.

شکل های مختلف رشد دندان عقل

دندان های عقل معمولا به چهار صورت می توانند رشد کنند:

  • به سمت دندان زاویه دیگر که اصطلاحا به آن مولر دوم گفته می شود رشد کند.
  • به سمت پشت دهان و زاویه دار رشد کند.
  • با زاویه نسبت به دندان دیگر رشد کند.
  • مانند سایر دندان ها منظم و عمودی رشد کند.

نکات مهم هنگام کشیدن دندان عقل

کشیدن دندان عقل باید حتما با بررسی دندانپزشک و چنان چه واقعا نیاز بود انجام شود.در حالت کلی چنان چه دندان عقل به درستی سرجایش قرار داشته باشد نیازی به کشیدن ندارد.چنان چه دندان عقل نهفته باشد به دلیل آسیبی که به دندان کناری وارد می کند و عفونت،دندانپزشک معمولا توصیه می کند که دندان عقل را بکشید.البته در همه موارد نمی توان کشیدن دندان عقل را تجویز کرد.

یکی از مواردی که کشیدن دندان عقل را الزامی می کند خراب شدن دندان عقل است.باکتری ها با ذرات غذا چنان چه در لبه دندان عقل گیر کنند به مرور زمان باعث ایجاد پلاک می شوند و مشکلات زیادی را برای فرد به وجود می آورند.در صورت بروز مشکلات زیر دندانپزشک استفاده از آنتی بیوتیک را تجویز می کندچنان چه آنتی بیوتیک جوابگو نبود اقدام به کشیدن دندان عقل می کند:
  • کیست و تومورهای خوش خیم
  • آبسه( جمع شدن میزانی چرک در دندان عقل یا بافت اطراف دندان)
  • پوسیدگی دندان

دندانپزشک ها معمولا توصیه می کنند هر دردی که در قسمت انتهایی دندان تان احساس می کنید را مرتبط با دندان عقل ندانید و با هر دردی آنتی بیوتیک مصرف نکنید.چنان چه تصور کردید دردتان به دندان عقل ارتباط دارد حتما یک جلسه برای ویزیت با دندانپزشک قابل اعتمادتان تنظیم کنید.هر اقدامی جهت تسکین درد دندان می تواند بر روی سلامت دهان و دندان شما تأثیر گذار باشد.تنها دندانپزشک با تجربه می توانید تشخیص دهد دندان درد شما ربطی به رشد دندان عقل دارد یا خیر؟ تنها در صورتی که وجود دندان عقل منجر به ناهنجاری در دهان و فک شود یا این دندان به دندان های کناری آسیب وارد کند توصیه به کشیدن یا جراحی دندان می شود.

زمان مناسب برای کشیدن دندان عقل

نکته مهم دیگر در مورد دندان عقل زمان کشیدن آن است.برای کشیدن دندان عقل همه افراد نمی توان زمان یکسانی تجویز کرد.عوامل زیادی در تعیین زمان مناسب برای کشیدن دندان عقل تأثیرگذار است مانند شدت درد،علائم آن،بررسی عفونت های احتمالی،کنترل یا عدم کنترل آن ها با درمان های دارویی

معمولا دندانپزشک ها براین باورند چنان چه دندان عقل فضای کافی برای رشد خود ندارد بهتر است از ۱۸ سالگی به بعد آن را کشید.ریشه های دندان عقل معمولا در سنین نوجوانی تشکیل می شوند. ساده ترین زمان برای کشیدن دندان عقل شما با کم ترین عوارض زمانی است که دو سوم از ریشه دندان عقل تشکیل شده باشد، البته بسیاری از افراد زودتر از این زمان به دندان پزشکی مراجعه می کنند و زمانی اقدام به کشیدن این دندان می کنند که ریشه هنوز به طور کامل تشکیل نشده است.با بالا رفتن سن ریشه دندان عقل به رشدش ادامه می دهد و ممکن است دندان عقلتان در این دوره تغییر موقعیت داده و در نتیجه مشکلات مربوط به کشیدن دندان و خطرات احتمالی مانند آسیب به اعصاب وجود داشته باشد.یکی از بهترین روش هایی که دندانپزشک برای تشخیص بهترین زمان برای کشیدن دندان عقل به کار می گیرد استفاده از تصاویر رادیوگرافی است.

نکات مهم هنگام جراحی دندان عقل

اگر دندانپزشک تشخیص داد دندان عقل شما باید جراحی و کشیده شود نگران نشوید.جراحی دندان عقل عملی سرپایی است به گونه ای که شما روز پس از جراحی می توانید به منزل بروید.در خصوص جراحی دندان عقل می توانید سؤالات زیر را از دندانپزشکتان بپرسید:

  • آیا پس از عمل جراحی می توانید تنهایی به منزل بازگردید یا نیاز به همراه دارید؟
  • تا چه مدت از چه غذاهایی باید پرهیز کنید؟
  • نحوه انجام امور مربوط به بهداشت دهان و دندان چگونه است؟
  • در صورت پانسمان محل جراحی چه نکاتی را برای تعویض و برداشتن پانسمان باید انجام دهید ؟
  • در صورت مصرف دارو ، آیا مانعی برای ادامه مصرف دارید ؟ اگر بله از چه زمانی قبل و بعد از عمل جراحی باید مصرف آنها را قطع کنید ؟

بیهوشی در حین عمل جراحی دندان عقل

یکی از انواع بیهوشی ها برای جراحی دندان عقل همان بی حسی موضعی است.بی حسی موضعی معمولا با تزریق در لثه و نزدیکی موضع جراحی انجام می شود.در حین این جراحی شما کاملا هوشیار هستید.در صورتی که پزشک تشخیص دهد ممکن است از بیهوشی آرام بخش برای شما استفاده کند.بیهوشی آرام بخش به این صورت است که در بازوی شما تزریق وریدی انجام می دهد و علاوه بر آن از بی حسی موضعی هم استفاده می کند.در این حالت شما حافظه کمی از آنچه انجام شده خواهید داشت.

مورد آخر استفاده از بیهوشی عمومی است.بیهوشی عمومی به وسیله استنشاق ماده بیهوشی از طریق بینی و هم چنین داروی وریدی انجام می شود.با بیهوشی عمومی شما کاملا هوشیار خواهید بود و هیچ دردی احساس نمی کنید.در بیهوشی عمومی علائم حیاتی شما مانند تنفس،دما و فشار خون در نظر گرفته می شود.پس از تمام شدن جراحی معمولا برای تحمل درد ناشی از جراحی از بی حسی موضعی استفاده می کنند.

انتخاب هرکدام از این روش های بیهوشی بستگی به تشخیص دندانپزشک دارد.انتخاب یک دندانپزشک با تجربه و موثق بر طی کردن روند درمانی با کمترین ناراحتی و درد تأثیر زیادی دارد.

اگر تصمیم دارید دندان هایتان را ارتودنسی کنید بهتر است تصمیم گیری درباره این که آیا دندان عقل تان را درآورید یا نه تا انتهای دوره ارتودنسی عقب بیندازید.ممکن است دندانی را برای برای ارتودنسی دندان هایتان بکشیدو بر اثر کشیدن دندان جای مناسبی برای دندان عقل یا مولر سوم ایجاد شود.در این شرایط دیگر نیازی به در آوردن دندان عقل نیست.اگر دندان مولر سوم یا عقل در ابتدای درمان کشیده شود جبران آن امکان پذیر نیست.علاوه بر این در اثر ارتودنسی مختصر فضایی ایجاد می شود که کمک می کند دندان عقل به سطح جونده نزدیک تر شود و درآوردن آن برای جراح راحت تر باشد.

آیا کشیدن دندان عقل دردناک است؟

اگر دندان عقل تان درد می کند و آن را نادیده بگیرید ممکن است به یک عفونت جدی تبدیل شود.درد دندان عقل موجب درد گرفتن فک،گوش یا اطراف صورت شما می شود که موارد گفته شده نشانه هایی از عفونت است.اگر عفونت دندان تان را درمان نکنید به مناطق دیگر گسترش می یابد.عفونت گسترش یافته موجب تورم صورت می شود و توانایی شما را برای نفس کشیدن محدود می کند.

در چه مواقعی لازم است دندان عقل کشیده شود؟

در شرایط زیر لازم است حتما دندان عقل کشیده شود:

  • بخشی از دندان عقل در لثه گیر کرده باشد.(در این شرایط ارتفاع دندان مولر سوم شما با بقیه دندان ها به یک اندازه نیست بنابراین یک تله برای مواد غذایی در آن ها ایجاد می شود.مانده مواد غذایی باعث عفونت می شود و این عفونت به دندان های مجاور هم کشیده می شود.در این صورت دندانپزشک به شما توصیه می کند آن را از دهان خود خارج کنید.)
  • دندان عقل کج شده و قادر به رویش نیست.(دندان مولر سوم اگر کج شود می تواند به سایر دندان ها فشار وارد کرده و باعث کج شدن آن ها شود در این شرایط شما باید دندان عقل تان را به وسیله جراحی از دهان تان خارج کنید.)
  • دندان عقل شما دچار کیست یا عفونت شده است.

انواع دندان عقل

در ادامه انواع دندان عقل را برای شما نام می بریم:

دندان عقل می تواند به شکل های مختلفی از جمله رشد کرده،نیمه نهفته یا نهفته کامل باشد.دندان عقل ممکن است حتی اصلا وجود نداشته باشد یا بیشتر از یک دندان عقل نهفته در هر سمت وجود داشته باشد.رشد کامل دندان عقل احتیاج به وجود فضای کافی در استخوان فک دارد.همان طور که اشاره شد در صورتی که به اندازه کافی فضادر فک انسان وجود نداشته باشد دندان عقل به شکل نهفته یا نیمه نهفته خود را نشان می دهد.از دلایل دیگر نهفته ماندن دندان عقل در فک می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • دلایل ارثی
  • بیماری های دوران کودکی(کم خونی، راشیتیسم )
  • عدم هماهنگی رشد استخوان فک با اندازه دندان ها

گاهی اوقات ممکن است قسمتی از تاج دندان به صورت ناقص در دهان ظاهر شود که در این صورت به آن دندان عقل نیمه نهفته می گویند.

دکتر محبوبه دهقانی متخصص ارتودنسی و ارتوپدی فک و صورت 

عضو انجمن ملی نخبگان کشور و عضو انجمن ارتودنتیست ایتالیا SIDO

سمت استادیار دانشگاه در سال های 88 الی 97

و فلونشیپ پژوهشی

آدرس مطب: مشهد، نبش هاشمیه 31، ساختمان ونوس، طبقه سوم

شماره های تماس: 3880071 – 09159777275

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

10 + 12 =